CP 2018: Paula Ceusters

Categorie: 
publieksprijs

Paula Ceusters: dubbeltalent 

 

Paula Ceusters zag in Geel het levenslicht (° 1941) en was van jongs af actief bezig met schilderen en tekenen. Ze volgde zes jaar lessen schilderkunst aan de academie van Herentals en Mol. In Herentals leerde ze ook de kunst van beeldhouwen en keramiek. Al meer dan 40 jaar schildert Paula figuren en portretten, stillevens en naaktmodellen, bloemstukken en sinds kort ook lyrische abstracte werken. Olieverf en acryl genieten daarbij haar voorkeur. Ze geeft in een kleurrijk palet en met krachtige, brede en zwierige penseelstreken in een spel van kleuren en vormen uitdrukking aan haar gevoelens (1).

Haar artistieke veelzijdigheid omvat krachtige tekeningen van naakte vrouwen waarbij de vormschoonheid en het sensuele vrouwelijk karakter het meest tot uiting komt. Die trant handhaaft ze eveneens in haar soms transparante kleurrijke vrouwenfiguren, die afwisselend figuratief of expressief op doek worden gezet. Ook haar stillevens en bloemstukken evoceren dezelfde intieme sfeer. Haar spontane, passionele gedrevenheid is niet alleen in haar werken aanwezig, ook in haar gedichten is een vergelijkbare drive voelbaar.

In haar figuren, en niet het minst in haar portretten, weet Paula als geen ander zich los te maken van vastgestelde normen en werkt ze in volledige vrijheid.

Toch ademen veel schilderijen van Paula Ceusters voor een stuk de sfeer van het Fauvisme, de expressionistische stroming die in het begin van de 20 ste eeuw in Frankrijk ontstond. ‘Les Fauves’, letterlijk vertaald ‘de wilde dieren’, was een scheldnaam, die schilders als Henri Matisse, Georges Rouault, Henri Manguin en in Vlaanderen Rik Wouters, opgeplakt kregen. Voor hen was de hartstochtelijke liefde voor kleur, meer nog dan de vorm, het uitgangspunt van hun schilderwerk. Paula is voor zover we weten geen ‘wilde’ vrouw, maar in haar werk gaat ze met al dan niet gemengde kleuren fel tekeer. De kleur van haar bezielde geschilderde portretten varieert vaak van geel tot groen of bruin en contrasteert met het rood van het haar of met het oranje van een hoed. De kleuren zijn nooit hard, maar pastelachtig en vrolijk. Haar portretten geven vaak een indruk van rust, ondanks de intensiteit van het kleurengebruik. De vormen van het gezicht zijn weliswaar tot het wezenlijke herleid wat niet wil zeggen dat ze niet een zo groot mogelijke gelijkenis nastreeft.

Zoals Cézanne laat de Geelse kunstenares kleine plekken op het doek onbeschilderd, waardoor de witte ondergrond zichtbaar blijft. Hierdoor wordt de kracht van de omringende kleuren geaccentueerd.

 

Rob Goswin, auteur en kunstenaar, geeft in het kort weer hoe hij de portretten van Paula Ceusters ervaart: In haar portretten, vooral van vrouwen, tekent Paula Ceusters de contouren van een levenservaring. Maar het universele anekdotische reikt verder. Paula tekent haar lotgenoten met een zwierig elan, zacht maar expressievol. Het verhaal in het verhaal is dan ook dat zij zelf in haar schilderijen woont, en leeft. (2)

Paula Ceusters is een coloriste die met haar kleuren probeert wat componisten met tonen doen: hemelse muziek schrijven. Een portret van Paula is een verheerlijking, een stilleven, geen ‘vanitas’ of ‘nature morte’, maar een credo, een landschap, een paradijs. Wat het werk van Paula Ceusters trouwens zo aanlokkelijk maakt, is de veelal aanwezige, ondefinieerbare melancholie die ervan uitstraalt, geconcretiseerd door heldere kleuren waarbij een harmonisch geordende opbouw het geheel aan stabiliteit doet winnen.

Wie zou verwachten dat Paula Ceusters weldra haar palet en penselen definitief zal neerleggen, slaat de bal duchtig mis. De postexpressionistische artieste, zoals ze vaak wordt gelabeld, is verre van uitgeschilderd. De kunstenaar in Paula Ceusters blijft zoeken en vinden, en zal dat ongetwijfeld tot haar laatste ademstoot blijven doen. Ze kan gewoon niet anders. Inmiddels zal ze met haar werk vele kunstliefhebbers plezieren en tevens aantonen dat er al die jaren een talenvolle en artistieke vrouw aan het werk is geweest: een te bescheiden kunstenares, die evenwel grote creaties heeft verwezenlijkt.

In het gedicht Uitgelekte schoonheid analyseert Paula kernachtig haar attitude bij het ontstaan van een schilderij:

 

 

 

Verf en coloriet

druipen van het doek

beneveld van white

spirit

word ik boem bats

ijl in een kleurenpalet

veeg me weg uit deze

wereld

zo kijk ik van ver en

van dichtbij

door het universele

oog

pure uitgelekte

schoonheid.

 

Paula Ceusters blijft rotsvast geloven in haar picturale en grafische scheppingen en is absoluut niet van plan die op te geven. Niettemin bewandelt ze de laatste tijd meer en meer de weg van de poëzie, een nieuwe uitdaging die ze met haar gekende  geestdrift ernstig aanpakt. In vaak vertederde verzen etaleert ze de emotie van haar innerlijk uit hoogte- en dieptepunten bestaande leven.